การก้าวเข้าสู่ยุคการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 5 หรือ Industry 5.0 เป็นแนวคิดที่มนุษย์และหุ่นยนต์จะได้ทำงานร่วมกันมากขึ้น โดยที่นิยามของหุ่นยนต์จะเปลี่ยนไป เนื่องจากหุ่นยนต์จะไม่ใช่แค่โปรแกรมที่ทำตามคำสั่งเดิมๆที่ถูกตั้งค่าเอาไว้ แต่จะถูกเรียกใหม่ว่า “Cobots” (robot รวมกับ collaboration with human) ที่สามารถทำตามความคาดหวังของมนุษย์ได้
การวางกลยุทธ์อุตสาหกรรม 4.0 อย่างไรไม่ให้เสียในที่นี้ หมายถึง ไม่ให้เสีย “โอกาส” ในแง่ของเวลา หรือ เม็ดเงินลงทุนที่ผู้ประกอบการต้องเสียไป แล้วไม่เกิดผลตอบแทนกลับมาได้เท่าที่ควรจะเป็น ดังนั้น ก่อนที่องค์กรจะลงทุนเพื่อก้าวไปสู่อุตสาหกรรม 4.0 อย่างเป็นระบบ องค์กรจึงจำเป็นต้องประเมินสถานะความพร้อมด้านอุตสาหกรรม 4.0 ของตนเอง
โลกก้าวเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม 4.0 อย่างเต็มรูปแบบ การผลิตจะไม่ได้แข่งขันกันแค่ขนาดและความซับซ้อนในการผลิต แต่จะเปลี่ยนโฉมไปสู่การแข่งขันกันที่ความเร็ว เทคโนโลยี และความยืดหยุ่นในการปรับตัวต่อความไม่แน่นอนต่าง ๆ แล้วอนาคตอุตสาหกรรมไทยจะเป็นอย่างไร
เมื่อมาถึงจุดที่ประเทศไทยจะต้องปรับเปลี่ยนสู่อุตสาหกรรม 4.0 คงไม่อาจปฏิเสธเพื่อนร่วมงานใหม่อย่าง Collaborative Robot (Cobot) และในเมื่อเราถูกวัดผลการปฏิบัติงานด้วย KPIs เพื่อนใหม่ของเราก็ต้องถูกวัดด้วยเช่นกัน แล้ว KPIs แบบใดที่จะเหมาะสมกับการวัดสมรรถนะของ Cobot
ตั้งแต่ปี 2014 กระทรวงการค้า อุตสาหกรรม และพลังงาน (Ministry of Trade, Industry and Energy) ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบด้านเศรษฐกิจของประเทศ ได้เริ่มประกาศนโยบายระดับชาติภายใต้ชื่อ Manufacturing Innovation 3.0 โดยผสมผสานแนวคิดเรื่อง Industry 4.0 ของเยอรมนี เข้ามาเพื่อเติมเต็มนโยบายเรื่องเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และคงความได้เปรียบในการแข่งขันยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4
ไต้หวันได้ให้มุมมองการพัฒนาอุตสาหกรรม 4.0 ว่าจะเป็นกลยุทธ์สำคัญในการยกระดับผลิตภาพในบริบทใหม่ เนื่องจากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรม 4.0 จะมีความชาญฉลาดและมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นอย่างมาก ซึ่งช่วยให้สามารถผลิตสินค้าและบริการที่มีความหลากหลายแตกต่างตามความต้องการของลูกค้าเฉพาะรายโดยใช้แรงงานคนน้อยลง สอดคล้องกับการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศ ดังนั้น อุตสาหกรรม 4.0 ในไต้หวันจึงใช้ชื่อเรียกว่าผลิตภาพ 4.0 (Productivity 4.0)
ทุกวันนี้การนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาพัฒนาธุรกิจกลายเป็นความท้าทายระดับ Do It or Die ที่ทั่วโลกต้องก้าวไปให้ถึง ทุกประเทศชั้นนำ เช่น สหรัฐ จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รวมถึงประเทศไทยภายใต้นโยบาย Thailand 4.0 ต่างพยายามเร่งแข่งขันกันใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อสร้างความได้เปรียบ จนกระทั่งรัฐบาล นักธุรกิจ และนักวิชาการทั่วโลกต่างยอมรับว่า โลกกำลังเข้าสู่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4 ซึ่งผู้จุดประกายให้ทั้งโลกตื่นตัวต่อเรื่องนี้ นั่นคือ เยอรมนี
การนำอุตสาหกรรม 4.0 มาใช้จะสามารถทำให้ต้นทุนขององค์กรลดลง และทำให้ประสิทธิภาพขององค์กรเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลมาจากการมุ่งเน้นในสมรรถนะหลักของตนเอง การลดความซ้ำซ้อนของกระบวนการ สินค้ามีคุณภาพสูงขึ้น และความยืดหยุ่นในการปรับเปลี่ยนสายการผลิต
มาทำความรู้จักกับ 9 เทคโนโลยีสำคัญที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรม 4.0
อุตสาหกรรม 4.0 ไม่ได้หมายถึงนวัตกรรมในด้านเทคโนโลยี แต่เป็นการเปลี่ยนมุมมองพื้นฐานใน 5 เรื่องสำคัญ ได้แก่ 1) Vertical and Horizontal Integration 2) Decentralized Control 3) Consistent Digital Engineering 4) Decentralized Intelligence 5) Cyber-Physical Production Systems
